Η απελευθέρωση της Αλεξανδρούπολης αποτελεί έναν από τους πιο λαμπρούς σταθμούς της νεότερης ελληνικής ιστορίας, καθώς σηματοδότησε την οριστική ενσωμάτωση της Δυτικής Θράκης στον εθνικό κορμό.

1. Το Ιστορικό Πλαίσιο

Μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η περιοχή της Θράκης βρισκόταν σε μια μεταβατική κατάσταση. Με τη Συνθήκη του Νεϊγύ (1919), η Βουλγαρία αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τις διεκδικήσεις της στη Δυτική Θράκη. Ωστόσο, η περιοχή δεν πέρασε αμέσως στην Ελλάδα, αλλά τέθηκε υπό Διασυμμαχική Διοίκηση (κυρίως Γαλλική), με την ονομασία «Χώρα της Θράκης».

2. Η 14η Μαΐου 1920

Η καθοριστική στιγμή ήρθε το πρωί της 14ης Μαΐου 1920. Ο ελληνικός στρατός, υπό τη διοίκηση του υποστρατήγου Εμμανουήλ Ζυμβρακάκη, αποβιβάστηκε στο λιμάνι της πόλης (που τότε ονομαζόταν ακόμη Δεδέαγατς).

• Η Υποστολή: Η γαλλική σημαία υποστάλθηκε από το διοικητήριο και στη θέση της υψώθηκε η Ελληνική Γαλανόλευκη.
• Η Υποδοχή: Οι κάτοικοι, μετά από αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας και σκληρής βουλγαρικής κατοχής, υποδέχθηκαν τους ελευθερωτές με δάκρυα χαράς και κωδωνοκρουσίες.
• Η Μετονομασία: Λίγο αργότερα, το ίδιο έτος, ο βασιλιάς Αλέξανδρος Α’ επισκέφθηκε την πόλη. Προς τιμήν της επίσκεψής του, οι τοπικές αρχές μετονόμασαν την πόλη σε Αλεξανδρούπολη.

3. Γιατί είναι σημαντική η επέτειος;

Η απελευθέρωση της Αλεξανδρούπολης δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική νίκη, αλλά η δικαίωση αγώνων δεκαετιών.

Το ήξερες; Ο Φάρος της Αλεξανδρούπολης, το σήμα κατατεθέν της πόλης, φωτίζει αδιάκοπα από το 1880, έχοντας «δει» όλες τις ιστορικές αλλαγές της περιοχής.

Κάθε χρόνο, στις 14 Μαΐου, η πόλη γιορτάζει τα «Ελευθέρια» με μεγάλες παρελάσεις και εκδηλώσεις, τιμώντας τη μνήμη όσων αγωνίστηκαν για να είναι η Θράκη ελεύθερη σήμερα.