🎯 Στόχοι του μαθήματος
- Να κατανοήσουν οι μαθητές/τριες τι σημαίνει ενδοοικογενειακή βία και ποιες μορφές παίρνει.
- Να αναλύσουν τις κοινωνικές, νομικές και ανθρώπινες διαστάσεις του φαινομένου.
- Να ενημερωθούν για τα δικαιώματα των θυμάτων και τις δομές στήριξης.
- Να συζητήσουν τρόπους πρόληψης και υποστήριξης.
📍 1. Τι είναι η Ενδοοικογενειακή Βία;
Ορισμός:
Ενδοοικογενειακή βία είναι κάθε σωματική, ψυχολογική, λεκτική, σεξουαλική ή οικονομική βία που ασκείται από μέλος της οικογένειας ή στενού περιβάλλοντος σε άλλον/η εντός του ίδιου οικογενειακού πλαισίου. Περιλαμβάνει καταστάσεις άσκησης εξουσίας και ελέγχου που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια.
💡 Δεν είναι μόνο σωματική κακοποίηση – η ψυχολογική κακοποίηση μπορεί να έχει εξίσου σοβαρές συνέπειες.
📍 2. Στοιχεία και διάσταση του φαινομένου στην Ελλάδα
- Η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί ένα ευρύ και αυξανόμενο κοινωνικό πρόβλημα. Στην Ελλάδα καταγράφονται χιλιάδες περιστατικά και καταγγελίες ετησίως, με σταθερά υψηλούς δείκτες. (EEA)
- Πολλά περιστατικά δεν καταγγέλλονται και μένουν «σιωπηρά» λόγω φόβου, ντροπής ή εξάρτησης από τον θύτη.
📍 3. Νομικό Πλαίσιο στην Ελλάδα
📌 Στην Ελλάδα η ενδοοικογενειακή βία τιμωρείται ποινικά και διώκεται αυτεπάγγελτα (δηλαδή χωρίς να χρειάζεται μήνυση του θύματος). Ο βασικός νόμος είναι:
Νόμος 3500/2006 «Για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας» με συνεχείς τροποποιήσεις και συμπληρώσεις (π.χ. Ν.4531/2018, Ν.5090/2024).
Ο νόμος ορίζει ποια πρόσωπα καλύπτονται (συζύγους, συντρόφους, συγγενείς, παιδιά κ.λπ.) και ποιες πράξεις συνιστούν ενδοοικογενειακή βία. (Αστυνομία)
📌 Επιπλέον, η Ελλάδα ενσωματώνει διεθνείς δεσμεύσεις όπως τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης του Συμβουλίου της Ευρώπης, που στοχεύει στην πρόληψη της βίας κατά των γυναικών και στην προστασία των θυμάτων. (Portal)
🔹 Νέος νόμος (Ν.5172/2025) προωθεί ενισχυμένες διατάξεις για την προστασία των ανηλίκων και την καταπολέμηση νέων μορφών βίας (π.χ. διαδικτυακή). (Lawspot)
📍 4. Δομές Υποστήριξης & Υπηρεσίες
📍 Θύματα και μάρτυρες μπορούν να απευθύνονται:
- Στην Αστυνομία – αριθμός 100 για άμεση παρέμβαση. (Γιάννης Μπαρκαγιάννης)
- Στη γραμμή SOS 15900 (Εθνική γραμμή για κακοποίηση). (Γιάννης Μπαρκαγιάννης)
- Στη γραμμή 1056 – υποστήριξη για παιδιά (π.χ. «Το Χαμόγελο του Παιδιού»). (EEA)
- Γραφεία αντιμετώπισης ενδοοικογενειακής βίας σε πολλές πόλεις. (EEA)
👉 Υπάρχουν επίσης ξενώνες φιλοξενίας, συμβουλευτικά κέντρα, νομική βοήθεια και ψυχολογική υποστήριξη. (EEA)
📍 5. Πρόληψη & Ευαισθητοποίηση
✔️ Εκπαίδευση και ενημέρωση στην κοινωνία για τα δικαιώματα και τα σημάδια βίας.
✔️ Υποστήριξη των θυμάτων ώστε να σπάσει ο κύκλος της σιωπής.
✔️ Καμπάνιες ευαισθητοποίησης σε σχολεία, κοινότητες, εργασιακούς χώρους.
✔️ Συνεργασία Πολιτείας, ΜΚΟ, Δήμων, σχολείων και ομάδων πολιτών.
📍 6. Συζήτηση στην τάξη
Αναρωτήσου και συζήτησε με τους άλλους:
- Πώς μπορούμε να στηρίξουμε κάποιον/α που γνωρίζουμε ότι υφίσταται κακοποίηση;
- Ποιες πρακτικές στην οικογένεια ή στην κοινότητα μπορούν να μειώσουν τη βία;
- Τι ρόλο παίζουν οι νόμοι – και πόσο σημαντικό είναι να εφαρμοστούν αποτελεσματικά;
📚 Κείμενο για Ανάγνωση (κατάλληλο για ΣΔΕ)
Τίτλος: Ενδοοικογενειακή Βία: Μια Σιωπηλή Πραγματικότητα που πρέπει να σπάσει
Η ενδοοικογενειακή βία δεν είναι απλώς «ιδιωτικό πρόβλημα». Είναι μια μορφή βίας που πλήττει ανθρώπους όλων των ηλικιών, φύλων και κοινωνικών στρωμάτων. Συχνά εκδηλώνεται πίσω από κλειστές πόρτες, αλλά οι συνέπειές της είναι εμφανείς: ψυχική τραυματική εμπειρία, σωματικός πόνος, απώλεια ασφάλειας και αξιοπρέπειας.
Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια τα περιστατικά και οι καταγγελίες αυξάνονται, με πολλές περιπτώσεις να καταλήγουν ακόμα και σε εγκλήματα. (Skai.gr) Η πολιτεία έχει θεσπίσει νόμους για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, που προστατεύουν τα θύματα και τιμωρούν τους δράστες. (Αστυνομία) Επιπλέον, η χώρα συμμετέχει σε διεθνείς συμβάσεις που υπογραμμίζουν την προστασία των δικαιωμάτων και την πρόληψη. (Portal)
Όμως οι νόμοι από μόνοι τους δεν αρκούν. Χρειάζεται ενημέρωση όλων μας, ευαισθητοποίηση της κοινωνίας και πρόσβαση σε δομές υποστήριξης. Ο καθένας/καθεμία μπορεί να κάνει τη διαφορά: μιλώντας, βοηθώντας, υπερασπίζοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα.